Gromadzić wodę na hałdzie czy nie? Zasypać wąwóz czy go pozostawić? W tak zasadniczych kwestiach różnią się opinie naukowców i organizacji społeczno-ekologicznych dotyczące sposobu zamykania składowiska fosfogipsów w Wiślince (gmina Pruszcz Gdański). Między innymi na ten temat dyskutowano w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Pomorskiego, podczas spotkania zorganizowanego z inicjatywy ekologów. 

Zastrzeżenia do projektu zgłosili naukowcy z Naczelnej Organizacji Technicznej w Warszawie [w 2006 r. NOT uruchomiła program identyfikacji kluczowych problemów dla rozwoju. Proponowane przez organizację rozwiązania wychodzą poza utarte schematy i często uważane są za radykalne - dop. red.].

- Kardynalnych niedociągnięć nie ma, ale możemy znacznie poprawić jakość zamykania składowiska - przyznaje Krzysztof Łebkowski, dyrektor Programu Komercjalizacji Nauki i Technologii NOT. - W oparciu o opinię profesora Waldemara Mioduszewskiego mamy jednak cztery zastrzeżenia. Chodzi o skoordynowanie współpracy w celu poprawy efektywności zamykania składowiska, uwzględnienie alternatywnych sposobów jego zamknięcia, opracowanie sposobów likwidacji składowiska przez gospodarcze wykorzystanie fosfogipsu oraz przygotowanie raportu dotyczącego oddziaływania hałdy na środowisko.

Przed tym ostatnim bronią się Gdańskie Zakłady Nawozów Fosforowych "Fosfory".

- Ktoś za takie opracowanie musi zapłacić, a nie chodzi tu o 10 tysięcy, tylko od pół do miliona złotych - mówi Wiesław Hałucha, prezes Fosforów.

Projekt i prace zmierzające do zamknięcia składowiska kosztowały do tej pory zakład około pięciu mln zł. Aby zrealizować założenia projektu, potrzeba drugie tyle.

Sytuacja na rynku surowców na pewno nie napawa Fosfory optymizmem. Surowce potrzebne do produkcji nawozów zdążyły już podrożeć o około 170 procent.

- Myśleliśmy, że to tylko taki chwilowy wybryk, ale sytuacja się utrzymuje i najprawdopodobniej surowce jeszcze podrożeją - zauważa Jan Wyganowski z Fosforów. - To szok dla rolników. Zmalał popyt na nawozy.

Nie zmienia to jednak faktu, że przez kilkadziesiąt minionych lat to właśnie Fosfory czerpały zyski z funkcjonowania składowiska.

Autorzy projektu - specjaliści geotechniki, którzy pracowali na najważniejszych obiektach w Trójmieście, m.in. przy Trasie Sucharskiego i Sea Towers w Gdyni - są oburzeni.

- Propozycje profesora Mioduszewskiego, by odprowadzić wodę poza hałdę, są nie do przyjęcia - uważa dr Janusz Granatowicz, współautor projektu. - Hałda musi być zielona, a tak będzie tylko wówczas, gdy zapewnimy odpowiednią wilgotność. Wodę chcemy gromadzić na wierzchowinie. Odprowadzenie jej poza hałdę to barbarzyństwo! To samo z wąwozem, który działa obecnie jak wielki rów melioracyjny. Bez jego zasypania nie da się opanować sytuacji na składowisku.

Leszek Czarnobaj, wicemarszałek województwa pomorskiego, zapewnia, że będzie monitorował to, co dzieje się w Wiślince.

- Możemy spierać się i dziesięć lat, ale hałdę, zgodnie z dyrektywami unijnymi, musimy zamknąć do końca 2009 roku - podsumowuje krótko wicemarszałek Czarnobaj i zachęca naukowców, by skorzystali z programów unijnych, które ułatwiają pozyskiwanie środków na wdrażanie nowoczesnych rozwiązań technologicznych.

Tymczasem na składowisku trwa nasadzanie wierzby energetycznej i dowożony jest świeży fosfogips.
Wysoka na 40 metrów hałda w Wiślince koło Gdańska budzi kontrowersje od prawie 50 lat. Głośno na jej temat po raz kolejny zrobiło się na początku ubiegłego roku, gdy wykryto między innymi przecieki do Martwej Wisły. Wiosną Fosfory nie uzyskały już pozwolenia zintegrowanego na funkcjonowanie składowiska. Pod koniec 2007 r. przedstawiły projekt techniczny jego zamknięcia, który opracowali fachowcy związani z Politechniką Gdańską.

Sprawa w Komisji Europejskiej

Rozmowa z Moniką Orzechowską z Nieformalnej Grupy Inicjatywnej "Fosfi"

- Czego oczekujecie od marszałka i Fosforów w sprawie zamykania składowiska fosfogipsów w Wiślince?

- Dobrze, że trwają prace zmierzające do zamknięcia składowiska, bo czasu pozostało niewiele, ale chcemy, żeby odbywało się to w sposób właściwy. Dlatego dopominamy się między innymi o przygotowanie raportu oddziaływania hałdy na środowisko.

- Czego się obawiacie?

- Nie mamy stuprocentowej pewności, że zaproponowane rozwiązania przyniosą oczekiwany efekt. Stosowana metoda obserwacyjna dopiero po dłuższym czasie może wskazać na nieprawidłowości. Hałda ma zostać zamknięta do końca 2009 r., a potem Fosfory czeka 30-letni monitoring. Obawiamy się, że zakład w ciągu tego czasu może upaść i koszty związane z bieżącym nadzorem nad hałdą i ewentualnymi pracami poniesie podatnik.

- Złożyliście petycję do Parlamentu Europejskiego odnośnie negatywnego oddziaływania hałdy na środowisko i postępowania administracyjnego związanego z jej zamykaniem...

- Otrzymaliśmy odpowiedź, że Komisja Petycji wszczęła badanie i postanowiła zwrócić się do Komisji Europejskiej o przeprowadzenie wstępnego badania różnych aspektów zagadnienia.

- Hałdą zainteresował się też rzecznik praw obywatelskich. Jego pełnomocnik terenowy powiedział nam w ubiegłym tygodniu, że uważa to za najważniejszą gdańską sprawę...

- Na razie nie widzimy znaczących działań z tej strony.

Źródło:

Dodaj swój komentarz do tego artykułu...