Mieszkańcy domów w pobliżu lasu w Trąbkach Wielkich alarmują, że
zagrażają im żmije. Wygrzewają się one w słońcu na brukowanych
podjazdach budynków. Ludzie nie wiedzą, co robić z niechcianymi gośćmi,
zwłaszcza że najbardziej popularna odmiana - żmija zygzakowata, jest
objęta ochroną. Nie wolno zabijać tych zwierząt. Mieszkańcy Trąbek
pytają, dlaczego w miejscowym ośrodku zdrowia nie zgromadzono zapasu
surowicy na wypadek ukąszeń.
- Przy naszym domu zauważyliśmy kilka żmij - opowiada Justyna
Kowalska z Trąbek. - Gady przychodzą wylegiwać się w słońcu na
betonowych murkach i uliczkach!
- Żmije zygzakowate w lasach naszej gminy występują od wielu lat.
Nie ma ich jednak dużo - przekonuje Andrzej Pyliński, lekarz
weterynarii, właściciel lecznicy dla zwierząt w Trąbkach Wielkich. -
Jeśli gady zagrażają komuś z mieszkańców, należy zgłosić to Urzędowi
Gminy. Urząd wystawi nam zlecenie, a my złapiemy intruza i wypuścimy na
wolność w głębi lasu.
Mieszkańcy nie ponoszą kosztów takiej akcji. Żmije zygzakowate z
reguły nie atakują ludzi. Nie wolno ich jednak drażnić i trzeba uważać
pod nogi.
- W ciągu ostatnich dziesięciu lat odnotowaliśmy dwa przypadki
ukąszenia przez żmiję zygzakowatą - dodaje Maciej Wasik, zastępca
kierownika Gminnego Zakładu Opieki Zdrowotnej w Trąbkach Wielkich. -
Nie mamy surowicy przeciw jadowi, bo ten lek można podawać tylko w
Szpitalu Zakaźnym w Gdańsku. Pacjent po zabiegu musi zostać na
obserwacji, gdyż surowica nie jest obojętna dla zdrowia. Jeśli dojdzie
do ukąszenia, należy natychmiast wezwać pogotowie ratunkowe.
Żmija zygzakowata (Vipera berus) - gatunek węża z rodziny żmijowatych.
Rozmiary
Długość ciała: 70 cm (rzadko do 90 cm)
Masa ciała: do 0,170 kg
Wygląd
Grzbiet o zabarwieniu brązowym, srebrzystoszarym, żółtawym, oliwkowozielonym, niebieskoszarym, pomarańczowym, czerwonobrązowym lub miedzianoczerwonym. Na grzbiecie ciemniejszy od barwy podstawowej zygzak, tzw. "wstęga kainowa".
Biotop
Spotykana na obrzeżach lasów, podmokłych łąkach, polanach leśnych. Lubi siedliska o chłodnym mikroklimacie.
Pokarm
Głównym pokarmem żmij są małe ssaki owadożerne (ryjówki, krety) oraz gryzonie (myszowate, nornikowate). Poluje także na żaby, jaszczurki, pisklęta ptaków oraz owady (prostoskrzydłe, biegaczowate). Młode odżywiają się głównie owadami, ślimakami, dżdżownicami oraz młodymi płazami i jaszczurkami.
Zachowanie
Tryb życia dzienny. Chętnie przebywa pod kamieniami, krzewami lub wśród korzeni drzew. Najczęściej ucieka przed napastnikiem, atakuje w sytuacji, gdy jest osaczona. Najpierw jednak zazwyczaj głośno syczy, stosunkowo rzadko kąsa.
Rozmnażanie
Jajożyworodna (stąd pochodzi nazwa łacińska Vipera). Pora godowa przypada na kwiecień-maj. Samce toczą rytualne walki przypominające zapasy. Walczące osobniki oplatają się wokół siebie - unoszą przednie części do góry i każdy z nich usiłuje przygnieść przeciwnika do ziemi. Zaloty oraz sama kopulacja są długotrwałe (kilka godzin). Samica rodzi 5-15 młodych, które od początku prowadzą samodzielny tryb życia.
Występowanie
Żmija zygzakowata występuje na terenach od północno-zachodniej Francji po wschodnią Syberię i Sachalin. W Skandynawii przekracza koło podbiegunowe, a na południe sięga do Włoch i Azji Mniejszej. W Polsce występuje na całym obszarze, w kilku odmianach, z których najbardziej charakterystyczne są: jasna (szara lub rudobrązowa z czarnym zygzakiem wzdłuż całego grzbietu) i czarna.
Żmija zygzakowata podlega ochronie prawnej.
Działanie jadu i leczenie ukąszeń
Jad żmii zygzakowatej jest mieszaniną kilku toksyn o różnorakim działaniu: uszkadzającym układ nerwowy, powodującym martwicę tkanek, zmniejszającym krzepliwość krwi, zmiany rytmu pracy serca. Po ukąszeniu na skórze poszkodowanego pozostają dwie charakterystyczne ranki. Ukąszenie jest szczególnie niebezpieczne dla dzieci i osób starszych. Jednakże nie stanowi śmiertelnego zagrożenia dla zdrowego dorosłego człowieka. Leczenie swoiste polega na podaniu antytoksyny końskiej.