Zaskoczyn, mała wieś w gminie Trąbki Wielkie, oprócz rzeźby "Macierzyństwo" Josefa Thoraka, stojącej na dziedzińcu Domu Pomocy Społecznej (przedwojennego szpitala gruźliczego, opisanego m.in. przez Güntera Grassa w "Blaszanym Bębenku"), o odnalezieniu której informowaliśmy przed tygodniem, kryje jeszcze jedną tajemnicę. 

Mieszkańcy wsi opowiadają, że oprócz ruin pałacu - jego właściciel w latach trzydziestych minionego stulecia ufundował szpital, a według miejscowej opowieści skłoniła go do tego śmierć żony i syna - w lesie zagubiony jest także tajemniczy grobowiec. Pałac stał w centrum wsi do końca drugiej wojny światowej. Został po nim jedynie fragment słupa bramy wjazdowej, trochę gruzu i kilka starych drzew.
W pobliżu rzeczywiście istnieje stary cmentarz. To jednak żadna tajemnica. Za to dziwna budowla z czerwonych cegieł, z wyglądu przypominająca starosłowiański kurhan, stojąca na zarośniętym wzgórzu tuż koło resztek pałacu, budzi zdumienie. Prowadzą do niej zdewastowane, kamienne schody. To grobowiec. Wewnątrz leżą porozrzucane ludzkie kości i fragmenty porozbijanych, cynowych trumien. Co jest w środku, można zobaczyć przez dziurę na szczycie kurhanu. Prawdopodobnie tędy do środka dostali się złodzieje, gdyż wnętrze grobowca wygląda na splądrowane.

Wedle tego, co udało nam się dowiedzieć, majątek Zaskoczyn, czy z niemiecka Saskochin lub Sassenschon należał do rodziny von Kanitz - zapewniają Izabela Sitz-Abramowicz i Tomasz Strug, pasjonaci historii z Gdańska, którzy pierwsi odkryli grobowiec. - Rodzina von Kanitz ma korzenie sięgające XII wieku. Do Prus Wschodnich przybyła wraz z Zakonem Krzyżackim. Od XVIII do XX wieku główna siedziba tego rodu znajdowała się w Podągach. Przy okazji ustaliliśmy, że jedyną arystokratką zmarłą w latach trzydziestych i czterdziestych ubiegłego wieku w Zaskoczynie była grafini Therese von Kanitz, z domu von Groeben. Zmarła w 1938 roku w wieku 78 lat, pozostawiając troje potomków. Niemożliwe zatem, by motywem budowy szpitala była rozpacz właściciela majątku po stracie najbliższych członków rodziny i aby ta historia zainspirowała Thoraka do wyrzeźbienia "Macierzyństwa". Mamy nadzieję, że nagłośnienie tego znaleziska pozwoli uratować kurhan przed dalszą dewastacją i przywróci szacunek oraz spokój bezczeszczonym szczątkom dawnych dziedziców tych ziem.

- O tym, że trzeba zabezpieczyć wzgórze, na którym zbudowano kurhan, nie trzeba mnie przekonywać - mówi Rafał Szadkowski, sołtys Zaskoczyna. - Przygotowując program odnowy wsi wpisaliśmy budowlę do miejscowych zabytków. To bardzo ciekawy obiekt architektoniczny. Musimy się pospieszyć, bo w ostatnich miesiącach złodzieje skradli kilka granitowych elementów schodów. Myślę, że warto również udostępnić do zwiedzania pozostałości pałacu von Kanitzów. Teren zarósł lasem. Tylko okoliczni mieszkańcy wiedzą jak dotrzeć do ruin. - Las wokół Zaskoczyna jest tajemniczy i nie do końca zbadany - przyznaje Błażej Konkol, wójt gminy Trąbki Wielkie. - Ostatnio odwiedziła mnie grupa pasjonatów, badaczy najstarszej architektury. Przypuszczali, że w lesie, nieopodal wzgórza z kurhanem von Kanitzów, znajduje się kamienny krąg sprzed okresu średniowiecza. Ile w tych dywagacjach prawdy? Może odkryją kolejną tajemnicę. Podczas ostatniej wojny toczyły się tu intensywne walki. Przypuszczam, że w lasach można też znaleźć pamiątki po II wojnie światowej.

Źródło:

Dodaj swój komentarz do tego artykułu...